هدف گلستان / مدیریت بحران در دنیای امروز، دیگر تنها به معنای استقرار نیروهای امدادی یا تجهیز زیرساختهای فیزیکی نیست؛ بلکه این فرآیند، یک «نبرد اطلاعاتی» تمامعیار است که در آن، دقت در انتقال پیام، مرز میان ثبات روانی و آشفتگی اجتماعی را تعیین میکند. در این میان، رسانهها نه تنها بازتابدهنده وقایع، بلکه بازیگران اصلی در عرصه «پدافند غیرعامل» محسوب میشوند.
درس تلخ سیل ۱۳۹۸؛ وقتی اخبار نادرست، بحران را دوچندان کرد
علیرضا حسینی، مدیرکل پدافند غیرعامل استان گلستان، در کارگاه آموزشی تخصصی «پدافند غیرعامل در رسانه» با نگاهی به تاریخچه بحرانهای اخیر استان، از یک آسیب جدی سخن گفت. وی با بازخوانی تجربیات تلخ سیل سال ۱۳۹۸، یادآور شد که در آن مقطع حساس، انتشار اخبار تأییدنشده و شایعات مربوط به افزایش سطح آب در رودخانهها، چگونه توانست ثبات روانی جامعه را هدف قرار دهد. حسینی تأکید کرد که حتی اگر هدف از انتشار یک خبر هیجانزا، اطلاعرسانی باشد، اما اگر بدون راستیآزمایی و از منابع غیررسمی منتشر شود، میتواند ناخواسته به بخشی از خودِ بحران تبدیل شده و باعث ایجاد وحشت و بیاعتمادی میان مردم گردد.
چالش فضای مجازی؛ سرعت انتشار شایعه در برابر شفافیت رسمی
مدیرکل پدافند غیرعامل گلستان با اشاره به گسترش بیسابقه شبکههای اجتماعی، هشدار داد که سرعت انتشار شایعات در فضای مجازی، بسیار فراتر از توان پاسخگویی سنتی است. وی تصریح کرد که در عصر حاضر، رسانههای رسمی نباید تنها به دنبال بازتاب عملکرد دستگاههای اجرایی باشند، بلکه وظیفه راهبردی آنها، «پیشدستی در اطلاعرسانی» است. از دیدگاه حسینی، تنها راه مقابله با سیل اطلاعاتیِ شایعات، استفاده از استراتژی «شفافیت، صداقت و سرعت» است تا خلأ اطلاعاتی که پناهگاه شایعهسازان است، پر شود.
فراتر از بازتاب عملکرد؛ رسانه در قامت نقدکننده و آگاهیبخش
یکی از محورهای مهم سخنان وی، بازتعریف نقش خبرنگار در دوران بحران بود. حسینی معتقد است که رسانه نباید تنها به نقش «پخشکننده اخبار» بسنده کند، بلکه باید به عنوان یک نهاد آگاهیبخش عمل نماید. وی افزود: «نقد منصفانه و سازنده، یکی از وظایف حرفهای رسانه است و مدیران نباید از این نقدها به عنوان تهدید، بلکه باید به عنوان فرصتی گرانبها برای اصلاح مسیر و بهبود عملکرد در زمان بحران استفاده کنند.» او تأکید کرد که تقویت «تابآوری جامعه» مستقیماً با میزان آگاهی عمومی و کیفیت محتوای تولید شده توسط رسانهها در ارتباط است.
نقشه راه آینده: از بانک اطلاعاتی متخصصان تا هماهنگی میانبخشی
در پایان، مدیرکل پدافند غیرعامل گلستان برای عبور از بحرانهای احتمالی آینده، چند راهکار کلیدی و عملیاتی را مطرح کرد:
ارتقای دانش تخصصی: ضرورت ایجاد بانک اطلاعاتی از کارشناسان و متخصصان حوزههای مختلف (از هواشناسی تا مدیریت منابع) برای دسترسی سریع خبرنگاران در لحظات حساس.
آمادگی پیش از وقوع: مدیریت موفق بحران، محصولِ برنامهریزی و آموزشهای پیشگیرانه است، نه اقدامات واکنشی پس از وقوع حادثه.
تعامل استراتژیک: ایجاد پلهای ارتباطی مستحکم میان دستگاههای اجرایی، رسانهها و مردم برای افزایش سرمایه اجتماعی.
حسینی در نهایت خاطرنشان کرد که مدیریت علمی و هماهنگی میانبخشی، تنها راه تضمین امنیت و حفاظت از جان و مال مردم در برابر تهدیدات طبیعی و غیرطبیعی خواهد بود.
