هدف گلستان / در دنیای مهندسی عمران، کیفیت مصالح تنها یک پارامتر فنی نیست؛ بلکه مرزی میان پایداری سازه‌ها و وقوع فجایعی است که می‌تواند جان انسان‌ها و سرمایه‌های ملی را به مخاطره بیندازد. در این میان، آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک استان گلستان، با تکیه بر دانش متخصصان و به‌کارگیری پیشرفته‌ترین تجهیزات آزمایشگاهی، به عنوان ناظر بی‌طرف و حیاتی بر پروژه‌های زیربنایی استان عمل می‌کند. در جریان نشست تخصصی به‌مناسبت روز ملی کیفیت، ابعاد تازه‌ای از عملکرد این مرکز، از خودکفایی در آزمایش‌های پیچیده تا برنامه‌های توسعه‌ای برای کاهش وابستگی به استان‌های دیگر، از پرده برداشته شد.
۱. فلسفه امنیت؛ فراتر از یک فرآیند روتین
غلامرضا بیکی، مدیر آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک استان گلستان، در نشست خبری امروز که با حضور جمعی از خبرنگاران و اصحاب رسانه برگزار شد، با نگاهی عمیق به جایگاه این نهاد در زنجیره تأمین و ساخت‌وساز، تأکید کرد که کنترل کیفیت، سنگ بنای امنیت ملی در حوزه زیرساخت است.
بیکی با تبیین مأموریت این مرکز اظهار داشت: آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک، نهادی با پیشینه درخشان و نزدیک به هفت دهه فعالیت مستمر است. مأموریت ما، نظارت دقیق و بی‌امان بر کیفیت مصالح است که از پروژه‌های کوچک محلی تا بزرگ‌ترین زیرساخت‌های استراتژیک ملی را در بر می‌گیرد. بدون نظارت دقیق این مرکز، تضمین پایداری سازه‌ها غیرممکن خواهد بود.
وی با هشدار نسبت به پیامدهای ناشی از سهل‌انگاری در فرآیندهای کنترل کیفیت، افزود: «هرگونه کوتاهی در تأیید استاندارد مصالح، تنها یک خطای فنی ساده محسوب نمی‌شود؛ بلکه این نوع سهل‌انگاری می‌تواند هزینه‌های جبران‌ناپذیر مالی و اجتماعی تحمیل کند و امنیت سلامت جامعه را به چالش بکشد. از این رو، دقت در فرآیندهای آزمایشگاهی، یک ضرورت غیرقابل‌اجتناب و یک مأموریت ملی است.
۲. تنوع در خدمات؛ پوشش کامل از زیرزمین تا سقف
یکی از نقاط قوت این آزمایشگاه، گستردگی بی‌نظیر خدمات آن است. مدیر این مجموعه با تشریح ظرفیت‌های عملیاتی، اعلام کرد که این مرکز در حال حاضر بیش از ۷۰۰ نوع خدمت تخصصی را در دو سطح اصلی پوشش می‌دهد.
این طیف وسیع، تمامی مراحل چرخه حیات یک پروژه را شامل می‌شود؛ از مرحله پیش از-ساخت (مانند آزمایش‌های پیچیده مکانیک خاک) تا مراحل اجرا و تحویل نهایی (شامل آزمایش‌های تخصصی بتن، فلزات، جوش، قیر، آسفالت، سنگ و سرامیک). این جامعیت باعث شده تا پروژه‌گذاران نیازی به مراجعه به مراکز مختلف نداشته باشند.
۳. تحول استراتژیک: از وابستگی به خودکفایی منطقه‌ای
یکی از مهم‌ترین دستاوردهای اخیر این آزمایشگاه، تغییر پارادایم در زنجیره تأمین خدمات است. بیکی با اشاره به چالش‌های گذشته، گفت: در سال‌های پیشین، برای انجام آزمایش‌های بسیار پیچیده و حساس، نمونه‌ها ناچار بودند به استان‌های دوردست مانند مشهد، کرمان یا تبریز ارسال شوند. این فرآیند، علاوه بر افزایش چشمگیر هزینه‌های لجستیکی، زمان اجرای پروژه‌ها را نیز با تأخیر مواجه می‌کرد.
او با لبخند از موفقیت‌های اخیر گفت: امروز با ارتقای توان فنی و به‌روزرسانی تجهیزات، ما به یک مرکز منطقه‌ای تبدیل شده‌ایم. با خودکفایی در انجام آزمایش‌های تخصصی، وابستگی استان به سایر مناطق به حداقل رسیده و سرعت پاسخگویی به نیازهای پروژه‌ها به طرز چشمگیری افزایش یافته است.
۴. تحلیل آماری؛ عملکرد ممتاز در سطح کشور
اعداد و ارقام، گویای واقعیت عملکرد این مرکز هستند. بیکی با ارائه گزارش سالانه، آماری تکان‌دهنده از حجم فعالیت‌ها ارائه کرد: در بازه زمانی منتهی به پایان شهریورماه، مجموعاً ۸۴ هزار و ۳۸۹ مورد آزمایش و مطالعه فنی با دقت بالا انجام شده است. این حجم عظیم از فعالیت، نشان‌دهنده اعتماد عمیق دستگاه‌های اجرایی و پروژه‌گذاران به صلاحیت‌های فنی و علمی ماست.
وی با تفکیک تخصصی حوزه‌ها افزود: از این میان، حدود ۳۹ هزار مورد مربوط به بررسی‌های تخصصی خاک، بیش از ۲۶ هزار مورد مربوط به بتن و فلزات، و نزدیک به ۲۰ هزار مورد مربوط به سایر آزمایش‌های غیرآسفالتی بوده است. نکته حائز اهمیت این است که در سه ماهه دوم سال جاری، نرخ فعالیت‌های تخصصی ما به اوج خود رسیده و عملکرد این آزمایشگاه در سطح کشوری، با رتبه ممتاز ارزیابی شده است.
۵. چشم‌انداز آینده؛ تمرکز بر نهضت ملی مسکن و توسعه شهرستانی
آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک گلستان خود را برای نقش‌آفرینی در پروژه‌های بزرگ آینده آماده کرده است. مدیر این مجموعه با اشاره به هم‌سویی با سیاست‌های کلان کشور، گفت: ما در راستای پیشبرد اهداف نهضت ملی مسکن و طرح‌های بنیاد مسکن، مسئولیت نظارت بر کیفیت پروژه‌های این بخش را با بالاترین استانداردهای ممکن بر عهده داریم.
همچنین وی از برنامه توسعه شعب شهرستانی خبر داد و افزود: برای افزایش سرعت دسترسی و حضور در صحنه، در حال تقویت ساختار شعب در شهرستان‌ها هستیم. به‌طوری که با راه‌اندازی شعبه‌های جدید (مانند شعبه کلاله)، حضور مستقیم و میدانی کارشناسان در سایت‌های ساختمانی تسهیل شده و نظارت بر پروژه از فاصله نزدیک‌تر انجام خواهد شد.
۶. مدیریت اقتصادی؛ حرکت در مسیر خودکفایی و بهره‌وری
در بخش پایانی، بیکی به وضعیت اقتصادی و ساختار مالی مرکز اشاره کرد. وی با تأکید بر استقلال مالی مرکز گفت: این آزمایشگاه برخلاف بسیاری از نهادها، هیچ‌گونه بودجه مستقیم از دولت دریافت نمی‌کند و فعالیت خود را بر پایه درآمدزایی از خدمات تخصصی استوار کرده است؛ هرچند که دولت در مسیر توسعه زیرساخت‌ها، حامی ماست.
وی با اشاره به ترکیب مشتریان خود گفت: اگرچه حدود ۹۵ درصد مشتریان ما از نهادهای دولتی هستند، اما استراتژی ما برای آینده، گسترش خدمات به بخش خصوصی و ارتقای سطح بهره‌وری است. هدف نهایی ما، تحکیم اقتصاد مقاومتی و کاهش هزینه‌های ناشی از کیفیت پایین مصالح است تا از هدررفت منابع ملی جلوگیری شود.
