مقدمه:
مدیریت پسماند دیگر تنها یک مسئله شهری یا نظافتی نیست؛ بلکه یکی از اصلی‌ترین ستون‌های سلامت عمومی و امنیت زیستی در جوامع مدرن است. در این گفتگو، دکتر ابراهیمی، رئیس دانشگاه علوم پزشکی، به بررسی ابعاد مختلف این بحران و راهکارهای خروج از آن از منظر سلامت و علم می‌پردازد.
خبرگزاری [نام روزنامه]: جناب دکتر، پیش از هر چیز بفرمایید از دیدگاه یک متخصص سلامت، مدیریت صحیح پسماند چه جایگاهی در سلامت جامعه دارد؟
دکتر ابراهیمی: سلام و عرض ادب می‌کنم. مدیریت پسماند در واقع «خط مقدم پیشگیری از بیماری» است. پسماند مدیریت نشده، منبع تولید عوامل بیماری‌زا، آلودگی‌های خاک، آب و هواست. وقتی پسماند به‌درستی تفکیک و دفع نشود، با انتشار شیرابه‌ها در آب‌های زیرزمینی و انتشار گازهای سمی، سلامت کل جامعه — از سلامت تنفسی گرفته تا بیماری‌های عفونی و سرطان‌زا — را به خطر می‌اندازد. پس مدیریت پسماند، یک ضرورت پزشکی-بهداشتی است، نه فقط یک فعالیت خدماتی.
خبرگزاری: یکی از بزرگترین چالش‌های ما، نبود تفکیک از مبدأ است. چگونه می‌توانیم این فرهنگ را در خانواده‌ها نهادینه کنیم؟
دکتر ابراهیمی: ما باید از نگاه «زباله» به نگاه «منابع» تغییر موضع دهیم. مشکل ما این نیست که زباله زیادی داریم، مشکل این است که ما «منابع ارزشمند» را با «پسماندهای خطرناک» مخلوط می‌کنیم. برای نهادینه کردن این فرهنگ، آموزش باید از دوران کودکی در مدارس شروع شود. ما باید به مردم بفهمانیم که تفکیک پسماند، یک کار اضافه نیست؛ بلکه نوعی سرمایه‌گذاری برای سلامت فرزندانشان است. آموزش باید از سطح خانه شروع شده و با حمایت نهادهای دولتی و شهری تکمیل شود.
خبرگزاری: در حوزه دانشگاه و مراکز درمانی، مدیریت پسماند حساسیت‌های خاص خود را دارد. دانشگاه علوم پزشکی چه نقش و مسئولیتی در این زمینه دارد؟
دکتر ابراهیمی: مراکز درمانی منبع تولید «پسماندهای عفونی و خطرناک» هستند. مدیریت نادرست این پسماندها می‌تواند فاجعه‌بار باشد. دانشگاه علوم پزشکی وظیفه دارد نظارت دقیق بر پروتکل‌های دفع پسماند در بیمارستان‌ها را بر عهده داشته باشد. ما بر رعایت دقیق تفکیک پسماندهای عفونی از پسماندهای عادی در تمامی واحدهای درمانی تأکید داریم. همچنین، دانشگاه با حمایت از پژوهش‌های علمی در زمینه مدیریت پسماند و بازیافت، سعی در ارائه راهکارهای نوآورانه برای کاهش اثرات زیست‌محیطی دارد.
خبرگزاری: آیا مدیریت پسماند می‌تواند از نظر اقتصادی نیز برای جامعه سودآور باشد؟
دکتر ابراهیمی: قطعاً! ما در دنیای امروز با مفهوم «اقتصاد چرخشی» روبرو هستیم. پسماند در واقع ماده اولیه‌ی تولید است که اشتباهاً دور ریخته شده. اگر ما بتوانیم تفکیک را به درستی انجام دهیم، پلاستیک، کاغذ، فلز و حتی پسماندهای ارگانیک (برای تولید کود) به چرخه تولید بازمی‌گردند. این یعنی کاهش هزینه‌های واردات مواد اولیه، ایجاد اشتغال در صنایع بازیافت و کاهش هزینه‌های سنگین درمان که بر اثر آلودگی‌های محیط زیست ایجاد می‌شوند.
خبرگزاری: در پایان، چه پیامی برای شهروندان و مسئولان شهری دارید؟
دکتر ابراهیمی: به مسئولان می‌گویم: زیرساخت‌های تفکیک و بازیافت، حق شهروندان است و باید با نگاه بلندمدت به آن توجه شود. و به شهروندان می‌گویم: مدیریت پسماند با یک تصمیم کوچک در آشپزخانه شما شروع می‌شود. تفکیک کردن ساده‌ی پسماند خشک از تر، اولین قدم برای نجات سلامت خودتان و نسل‌های آینده است. بیایید با هم، محیطی پاک‌تر برای زندگی بسازیم
