واردات نهاده‌ها؛ از بحران منابع پایه تا مدیریت زنجیره امنیت غذایی / تهاتر در سایه محدودیت‌های بانکی و ارزی
رضا افتخارالدین درمیزگرد خبری بررسی چالش‌ها و ظرفیت‌های صنعت طیور استان گلستان، با تشریح ابعاد اقتصادی و زیست‌محیطی واردات نهاده‌های دامی، بر نقش آب مجازی و محدودیت‌های ساختاری کشور در تولید برخی محصولات تأکید کرد.
عضو هیات مدیره انجمن طیور استان گلستان با اشاره به ضرورت واردات ذرت با وجود ظرفیت‌های تولید داخلی اظهار کرد: تحلیل موضوع واردات نهاده‌های دامی صرفاً در سطح تولید داخلی قابل بررسی نیست، بلکه باید آن را در پیوند با محدودیت‌های منابع پایه، به‌ویژه آب، و الزامات امنیت غذایی کشور ارزیابی کرد.
افتخارالدین با بیان اینکه واردات ذرت در واقع معادل واردات آب مجازی است، افزود: تولید این محصول در داخل کشور مستلزم مصرف گسترده منابع آبی است؛ در حالی که ایران در زمره کشورهای با تنش آبی شدید قرار دارد و بخش قابل توجهی از پهنه سرزمینی با محدودیت‌های جدی در تأمین آب مواجه است. بر همین اساس، واردات نهاده‌هایی مانند ذرت از کشورهایی با مزیت نسبی در منابع آبی، در عمل به کاهش فشار بر منابع داخلی کمک می‌کند.
وی تصریح کرد: در شرایط فعلی، کشورهایی نظیر روسیه و قزاقستان به دلیل برخورداری از ظرفیت‌های گسترده طبیعی و آبی، نقش مهمی در تأمین نهاده‌های کشاورزی در سطح جهانی ایفا می‌کنند و ایران نیز به دلیل سطح بالای مصرف در صنعت دام و طیور، ناگزیر به تأمین بخشی از نیاز خود از بازارهای بین‌المللی است.
این عضو هیأت‌مدیره انجمن طیور استان گلستان ادامه داد: در بازار جهانی نهاده‌ها، قیمت‌ها عمدتاً تابع نرخ‌های مرجع بین‌المللی است و اختلافات قیمتی محدود است؛ از این‌رو، مسئله اصلی در زنجیره تأمین نهاده‌ها، پایداری عرضه و دسترسی به‌موقع به کالاهاست، نه صرفاً بهای تمام‌شده.
وی در ادامه با اشاره به محدودیت‌های نقل‌وانتقال مالی در تجارت خارجی گفت: چالش اصلی اقتصاد کشور در حوزه واردات کالاهای اساسی، نه در دسترسی به منابع کالا، بلکه در سازوکارهای انتقال مالی و محدودیت‌های بانکی ناشی از تحریم‌هاست.
افتخارالدین افزود: در چنین شرایطی، سازوکار تهاتر به‌عنوان یکی از ابزارهای کارآمد در تجارت خارجی مطرح است؛ به‌گونه‌ای که مطالبات ارزی کشور می‌تواند در قالب واردات کالاهای اساسی از جمله ذرت، سویا و دارو تسویه شود. این روش در مقیاس‌های بزرگ، یکی از عملیاتی‌ترین مسیرهای تأمین نیازهای اساسی کشور محسوب می‌شود.
وی تصریح کرد: اگرچه تهاتر در کالاهای خرد و کم‌حجم کارایی محدودی دارد، اما در حوزه نهاده‌های دامی و اقلام اساسی، به‌عنوان یک ابزار مکمل در مدیریت تجارت خارجی نقش مؤثری ایفا می‌کند.
این عضو انجمن طیور استان گلستان در پایان تأکید کرد: رویکرد سیاست‌گذاری در حوزه نهاده‌های دامی باید مبتنی بر هم‌زمانی سه مؤلفه امنیت غذایی، محدودیت منابع آب و واقعیت‌های تجارت بین‌الملل باشد تا پایداری تولید و ثبات زنجیره تأمین در بلندمدت تضمین شود.
