در حالی که استان گلستان سرشار از ظرفیت‌های انسانی مستعد و نیروهای نخبه است، چالش‌های ساختاری بازار کار، عدم تناسب ظرفیت استخدامی دستگاه‌های اجرایی با حجم فارغ‌التحصیلان متخصص و موانع معیشتی، سایه سنگین خود را بر آینده نخبگان استان گسترانده است؛ بحرانی که به گفته رئیس بنیاد نخبگان گلستان، به مهاجرت صدها نیروی مستعد به سایر استان‌ها و حتی خارج از مرزها انجامیده است.
شناسایی ۸۱۶ نیروی مستعد؛ وقتی استعدادها پشت سد بیکاری متوقف می‌شوند
به گزارش هدف گلستان / ابوطالب هزارجریبی، رئیس بنیاد نخبگان استان گلستان، در نشست خبری با اصحاب رسانه و خبرنگاران با اشاره به آمار تکان‌دهنده حوزه سرمایه انسانی استان اظهار داشت: از سال ۱۳۸۸ تاکنون تعداد ۸۱۶ نیروی مستعد در گلستان شناسایی شده‌اند که از این میان، ۶۵۰ نفر مرد و ۱۶۶ نفر زن هستند. با این وجود، بررسی‌های دقیق آماری نشان می‌دهد که از مجموع این افراد، ۲۵۰ نفر همچنان با چالش بیکاری دست‌وپنجه نرم می‌کنند؛ افرادی که دست‌کم شرایط اولیه و لازم برای ورود به یکی از چرخه‌ها و طرح‌های حمایتی بنیاد را داشته‌اند.
هزارجریبی با تفکیک میان مفاهیم استعداد برتر و نخبه تصریح کرد:
«همه افرادی که توسط بنیاد شناسایی می‌شوند، لزوماً در جایگاه یک نخبه تمام‌عیار قرار ندارند، بلکه این افراد دارای ظرفیت، هوش ذاتی و استعداد رشد بالایی هستند که اگر در مسیر درست هدایت و حمایت شوند، می‌توانند به مهره‌های کلیدی در توسعه کشور و استان تبدیل شوند. نخبه واقعی کسی است که در کنار دانش تخصصی، خلاقیت و نوآوری داشته باشد و بتواند با گره‌گشایی از مشکلات جامعه، اثرگذاری واقعی خلق کند.
خروج ۲۸۴ نیروی مستعد از گلستان؛ زنگ خطری برای آینده استان
یکی از تلخ‌ترین بخش‌های سخنان رئیس بنیاد نخبگان گلستان، آمار مربوط به مهاجرت و جابه‌جایی نخبگان و نیروهای مستعد بود.
بر اساس پایش‌های انجام‌شده، از مجموع ۸۱۶ فرد مستعد شناسایی‌شده در استان:
۲۸۴ نفر به دلیل نبود بستر مناسب شغلی و پژوهشی، استان گلستان را به مقصد سایر استان‌های کشور ترک کرده‌اند.
۳۶ نفر نیز برای ادامه فعالیت و زندگی، مهاجرت به خارج از کشور را برگزیده‌اند
هزارجریبی با تأکید بر اینکه اگر شرایط معیشتی، شغلی و بستر فعالیت‌های پژوهشی برای این قشر فراهم نشود، نیروهای توانمند استان به ناچار فرصت‌های بهتری را در جغرافیایی دیگر جستجو خواهند کرد، افزود: حمایت مالی، ایجاد فرصت‌های شغلی متناسب با رشته تخصصی و فراهم‌سازی زیرساخت‌های پژوهشی، تنها راهکار حفظ و صیانت از این سرمایه‌های بی‌بدیل انسانی در استان گلستان است.
سد سنگین استخدام در دستگاه‌های اجرایی؛ ثبت‌نام ۱۵۰ دکتری برای یک ظرفیت شغلی
رئیس بنیاد نخبگان گلستان در خصوص تلاش‌ها برای جذب نیروهای مستعد در بدنه دستگاه‌های اجرایی گفت: جذب نیرو از طریق فراخوان‌های ملی صورت می‌گیرد که در این میان، از مجموع ۷۸۰ نیروی جذب‌شده در سطح کشور، سهم استان گلستان تنها ۳۷ نفر بوده است.
وی با اشاره به رقابت نفس‌گیر و شدید متقاضیان در این حوزه خاطرنشان کرد:
«به عنوان نمونه، در یکی از فراخوان‌های استخدامی سال گذشته آموزش‌وپرورش در استان گلستان، برای تصدی تنها یک موقعیت شغلی، حدود ۱۵۰ نفر متقاضی با مدرک تحصیلی دکتری ثبت‌نام کردند. این مثال عینی به خوبی نشان می‌دهد که شکاف عمیقی میان حجم عظیم نیروهای متخصص و ظرفیت محدود استخدامی دستگاه‌های دولتی وجود دارد.
تشریح بسته‌های حمایتی بنیاد ملی نخبگان؛ از طرح شهید میرزایی تا تسهیلات سربازی
هزارجریبی در ادامه به تشریح برنامه‌های حمایتی متنوع بنیاد برای اقشار مختلف دانشجویی و دانش‌آموخته پرداخت:
طرح شهید میرزایی (حمایت از دانشجویان مستعد): این حمایت‌ها از دوران دانشجویی و بر اساس معدل، مقالات، کتب و فعالیت‌های فرهنگی آغاز می‌شود. دانشجویان واجد شرایط پس از ارزیابی در سامانه سینا، از تسهیلات مالی قابل توجهی برخوردار می‌شوند؛ به‌طوری‌که این مبالغ برای دانشجویان کارشناسی حدود ۵۰ میلیون تومان، کارشناسی ارشد ۷۰ میلیون تومان و مقطع دکتری ۹۰ میلیون تومان تعیین شده است. حمایت از پایان‌نامه‌ها، فرصت‌های مطالعاتی و حضور در همایش‌های علمی نیز از مزایای این طرح است.
سربازی تخصصی پژوهشی: تاکنون ۴۴۰ نفر از فارغ‌التحصیلان برتر استان گلستان به‌جای گذراندن خدمت نظام‌وظیفه به شیوه مرسوم، با اجرای پروژه‌های تحقیقاتی و پژوهشی در دستگاه‌های مختلف، خدمت سربازی خود را به شکل تخصصی سپری کرده‌اند. این امکان برای نخبگان و متخصصان گلستانی خارج از کشور نیز پیش‌بینی شده است.
طرح‌های آموزشیار و پژوهشیار: به منظور کمک به استمرار فعالیت‌های علمی دانشجویان دکتری، در طرح آموزشیار (برای دو سال اول با معدل ارشد بالای ۱۸) و طرح پژوهشیار (برای سال‌های سوم و چهارم با معدل دکتری بالای ۱۷.۵)، حمایت‌های ماهانه بین ۱۵ تا ۲۰ میلیون تومان پرداخت می‌شود که در صورت حفظ کیفیت تحصیلی قابلیت تبدیل به کمک‌های بلاعوض را دارد.
جذب هیئت علمی و حمایت از استادان جوان: از طریق طرح «جهت»، تاکنون ۲۲ دانش‌آموخته برتر دکتری استان به عنوان عضو هیئت علمی در دانشگاه‌های گلستان جذب شده‌اند. همچنین برای استادان جوانی که تازه به دانشگاه‌ها پیوسته‌اند، اعتباری بالغ بر ۵۰۰ میلیون تومان برای حمایت از فعالیت‌های علمی در سه سال نخست در نظر گرفته شده است.
حل مسائل کلان استان در قالب طرح شهید احمدی‌روشن و هیئت‌های اندیشه‌ورز
رئیس بنیاد نخبگان گلستان با اشاره به رویکرد مسئله‌محور این بنیاد تأکید کرد که توان علمی دانشگاهیان باید گره‌گشای چالش‌های واقعی استان باشد.
وی با اشاره به طرح شهید احمدی‌روشن یادآور شد: با تشکیل هسته‌های پژوهشی متشکل از اساتید راهنما و دانشجویان مستعد، مسائل مهمی همچون پیش‌بینی و اطلاع‌رسانی زودهنگام پدیده آتش‌سوزی جنگل‌های هیرکانی بررسی و راهکارهای علمی برای کاهش خسارات ارائه می‌شود؛ طرح‌هایی که در برخی حوزه‌ها با مشارکت ۵۰ درصدی دستگاه‌های اجرایی همراه است.
هزارجریبی همچنین به فعالیت هیئت‌های اندیشه‌ورز اشاره کرد و گفت:
یکی از دغدغه‌های مهم استان گلستان، افت شدید و کاهش سطح زیر کشت محصول استراتژیک پنبه است که روزگاری طالی سفید این خطه به شمار می‌رفت. هیئت اندیشه‌ورز بنیاد نخبگان با بهره‌گیری از نظرات متخصصان، دلایل این رکود را کالبدشکافی کرده و راهکارهای علمی برای احیای کشت پنبه و همچنین مسائل مرتبط با امنیت اطلاعات و فضای سایبری را تدوین و به مسئولان استان ارائه می‌دهد.
در پایان، رئیس بنیاد نخبگان گلستان تأکید کرد که توسعه پایدار استان در گروی شناسایی دقیق، حمایت مؤثر و به‌کارگیری بهینه این سرمایه‌های انسانی در فرآیندهای تصمیم‌سازی و اجرایی است و تمامی دستگاه‌ها باید در این مسیر یاری‌گر نخبگان باشند.
